Herc oznacza liczbę cykli w sekundzie, lecz jego znaczenie zależy od urządzenia
- Hz to jednostka częstotliwości, równa jednemu cyklowi na sekundę.
- 1 GHz odpowiada miliardowi herców, a 1 MHz milionowi.
- W monitorze Hz opisuje odświeżanie, a FPS liczbę klatek generowanych przez komputer.
- Przy ocenie procesora sama częstotliwość nie wystarcza; liczą się też architektura i liczba rdzeni.
Herc to jeden cykl na sekundę, niezależnie od tego, co mierzysz
Herc, oznaczany symbolem Hz, jest jednostką częstotliwości w układzie SI. Gdy urządzenie wykonuje jedno powtarzalne zjawisko w ciągu sekundy, jego częstotliwość wynosi jeden herc. Definicję jednostek SI publikuje Międzynarodowe Biuro Miar i Wag.
W specyfikacjach sprzętu częściej spotkasz większe jednostki: kHz, MHz i GHz. Przedrostek wskazuje skalę, a nie odrębny rodzaj pomiaru: megaherce pojawiają się między innymi przy częstotliwości próbkowania dźwięku, a gigaherce przy taktowaniu procesorów.
| Jednostka | Wartość w hercach | Typowy zapis w elektronice |
|---|---|---|
| 1 Hz | 1 cykl na sekundę | Odświeżanie ekranu |
| 1 kHz | 1000 Hz | Zakres częstotliwości dźwięku |
| 1 MHz | 1 000 000 Hz | Próbkowanie lub taktowanie |
| 1 GHz | 1 000 000 000 Hz | Częstotliwość procesora |
Wspólny symbol nie oznacza, że każdy sprzęt wykonuje identyczne „cykle”. W monitorze chodzi o kolejne odświeżenia, a w procesorze o cykle zegara. To rozróżnienie przydaje się szczególnie wtedy, gdy porównujesz parametry komputera z obrazem na ekranie.
Hz monitora i FPS komputera opisują dwa różne etapy
W grze komputer może przygotowywać klatki szybciej lub wolniej, niż ekran potrafi je wyświetlać. FPS opisuje tempo renderowania klatek przez układ graficzny, a Hz mówi, ile razy na sekundę ekran może się odświeżyć. NVIDIA wyjaśnia to rozróżnienie w materiale GeForce o FPS i częstotliwości odświeżania.
Przykład: monitor 144 Hz może odświeżać obraz do 144 razy na sekundę, ale jeśli gra generuje 80 FPS, nie dostarcza nowych klatek w tempie 144 na sekundę. Z drugiej strony wysoki FPS na ekranie 60 Hz nie zamienia go w monitor 144 Hz. Przy włączonej synchronizacji adaptacyjnej częstotliwość ekranu może dopasowywać się do tempa gry w obsługiwanym zakresie, lecz nie podnosi to mocy karty graficznej.
Przeliczenie okresu odświeżania dobrze pokazuje różnicę: przy 60 Hz kolejne odświeżenie przypada mniej więcej co 16,7 ms, a przy 144 Hz co około 6,9 ms. To krótsze odstępy, ale nie obietnica, że każda gra będzie działać płynnie: liczą się także stabilność FPS, czas reakcji matrycy i ustawienia połączenia ekranu.
| Sytuacja | Co prawdopodobnie się dzieje | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Monitor ma 144 Hz, ale ruch nadal wygląda jak przy 60 Hz | System może pracować w niższym trybie odświeżania | Ustawienia ekranu w systemie oraz menu monitora |
| Gra podaje wysokie FPS, ale obraz rwie | Tempo klatek i odświeżanie ekranu mogą być niesynchronizowane | V-Sync, G-Sync albo FreeSync, jeśli sprzęt je obsługuje |
| Monitor 144 Hz, gra utrzymuje około 80 FPS | Ekran ma zapas odświeżania, ale komputer nie generuje tylu klatek | Ustawienia grafiki i obciążenie karty graficznej |
Jeśli ekran obsługuje wyższy tryb, a system pozostaje na niższym, sam zakup nie wystarczy. Najpierw sprawdź ustawienia odświeżania w systemie operacyjnym i upewnij się, że kabel oraz port obsługują wybraną rozdzielczość z daną częstotliwością.
Więcej GHz nie zawsze oznacza szybszy procesor
Na karcie procesora zapis w gigahercach opisuje częstotliwość jego zegara, czyli liczbę cykli na sekundę. Procesor z wartością 4 GHz wykonuje cztery miliardy cykli zegara w sekundzie, ale niekoniecznie cztery miliardy instrukcji. W jednym cyklu układ może wykonać różną ilość pracy, zależnie od konstrukcji i zadania.
Intel w objaśnieniu taktowania procesora zwraca uwagę na różnicę między częstotliwością bazową a maksymalnym taktowaniem Turbo. To drugie oznacza wartość osiąganą w określonych warunkach, a nie gwarantowaną stałą szybkość wszystkich rdzeni podczas każdego obciążenia.
Dlatego porównywanie dwóch procesorów wyłącznie po GHz może prowadzić do złego wyboru, zwłaszcza gdy pochodzą z różnych generacji. Uważam, że częstotliwość warto traktować jako wskazówkę, a nie samodzielny ranking wydajności: do decyzji potrzebny jest też model, liczba rdzeni i wyniki w zadaniach, do których komputer ma służyć.
Przy wyborze sprzętu najpierw ustal, który parametr opisuje problem
Gdy zacinają się gry, wysoka wartość Hz na pudełku monitora nie rozstrzygnie, czy ograniczeniem jest ekran, karta graficzna czy procesor. Najprościej zacząć od objawu: nierówny ruch, niska liczba klatek i wolne działanie programu wskazują na różne miejsca do sprawdzenia.
- Ruch na ekranie jest skokowy - sprawdź częstotliwość ustawioną w systemie, a potem stabilność FPS.
- FPS jest niski - zmniejszenie obciążenia graficznego może pomóc, ale przy limicie procesora potrzebna będzie inna diagnoza.
- Porównujesz procesory - zestaw konkretne modele i ich wyniki w podobnych zadaniach, zamiast wybierać wyłącznie najwyższe GHz.
- Oceniasz dźwięk - sprawdź, czy podana wartość dotyczy częstotliwości próbkowania, pasma czy innego parametru; sam zapis w Hz nie opisuje jakości całego toru audio.
W praktyce najpierw sprawdziłbym, czy urządzenie działa z deklarowanym parametrem, a dopiero potem szukałbym mocniejszego podzespołu. Czasem winne są ustawienia trybu ekranu, a nie jego specyfikacja.
Jeden symbol, różne odpowiedzi zależnie od urządzenia
Herc zawsze opisuje częstotliwość, ale dopiero nazwa mierzonego zjawiska mówi, co oznacza liczba w praktyce. 144 Hz monitora dotyczy odświeżania, a 4 GHz procesora taktowania zegara; nie da się ich sensownie porównać jako miary „szybkości” jednego urządzenia.
Gdy więc trafisz na Hz, MHz lub GHz w opisie komputera, doprecyzuj, czego dotyczy wartość. Przy monitorze szukaj częstotliwości odświeżania i zestaw ją z FPS, przy procesorze porównuj pełne modele, a przy dźwięku sprawdź, czy chodzi o próbkowanie czy zakres częstotliwości.
